Bijdrage aan de wetenschap

Dankzij Jane’s werk weten honderdduizenden mensen nu veel meer over chimpansees. Het is net alsof zij een deur heeft geopend naar de wereld van de chimpansees. Mensen van over de hele wereld kennen en houden van de chimpansees in Gombe. Toen één van deze chimpansees, oude Flo, in 1972 overleed, stond er in de London Times zelfs een overlijdensbericht.

Vrouwelijke primatologen hebben ontzettend veel aan Dr. Goodall te danken. "De weg die Jane Goodall heeft vrijgemaakt, is waarschijnlijk haar grootste erfgoed… Tegenwoordig doen er meer vrouwen dan mannen lange termijn studies naar het gedrag van chimpansees”, schrijft Gilbert Grosvenor, voorzitter van de National Geographic Society.

In oktober 1960 was Jane er getuige van hoe chimpansees gereedschap maakten en gebruikten. Tot op dat moment werd het maken van gereedschap nog als iets uitsluitend menselijks beschouwd.

Slechts enkele dagen later zag Jane hoe chimps jaagden op bosvarkens, colobusapen en andere kleine zoogdieren die zich over de grond voortbewegen. Dit waren monumentale ontdekkingen die de link tussen mensen en chimpansees nog wat meer bevestigden.

In 1964 ontvoerde Figan opzettelijk Flint en Flo om de rest van de groep zover te krijgen hem te volgen naar een andere locatie. Deze actie getuigde van het vermogen iets te plannen en van intelligentie, en het was voor het eerst dat iemand dat had geobserveerd. In datzelfde jaar werkte Mike zich omhoog tot het alfamannetje van zijn groep doordat hij superieure intelligentie had getoond. Hij sloeg lege kerosineflessen tegen elkaar, waardoor hij zo’n lawaai maakte dat hij de grotere mannetjes intimideerde, en op die manier blufte hij zich naar de top.

In 1970 was Jane er getuige van dat een chimp spontaan begon te dansen bij een waterval. Jane is in de veronderstelling dat dit gedrag parallel staat aan uitingen van ontzag waardoor de eerste religies zijn ontstaan.

De eerste waagenomen niet-menselijke oorlog begon in 1974 in Gombe, tussen de hoofdgroep Kasekela en de daarvan afgezonderde Kahama-groep. De oorlog duurde vier jaar en eindigde pas toen het laatste lid van de Kahama-groep was overleden.

Gedurende haar tijd in Gombe was Jane eveneens getuige van veel medeleven, wat destijds als een typisch menselijk trekje werd gezien. In 1987 adopteerde Spindle het weesje Mel, waarvan de moeder aan longontsteking was gestorven, ondanks het feit dat het jong geen naaste familie was.

In 1994 begonnen onderzoekers te merken dat mannelijke chimpansees soms vrouwtjes wegvoerden om een kortstondige, monogame relatie mee aan te gaan en er zo voor te zorgen dat de jongen van deze vrouwtjes van hen waren.

In datzelfde jaar ontdekten onderzoekers dat chimps elkaar dingen leren. Toen Mitumba, een voormalig lid van Mitumba-leefgemeenschap, zich bij de Kasekela-groep voegde, leerde hij Flossi hoe hij met een takje mieren kon vangen.

Er zijn bewijzen dat chimps opzettelijk medicinale planten eten (bijvoorbeeld de bladeren van de Aspilla) om maagpijn te verlichten of parasieten in hun lichaam terug te dringen. Dit werd voor het eerst opgemerkt in 1995.

In 1995 en vervolgens nog een keer in 1998 werden tweelingen geboren.

Iets korter geleden ontdekten wetenschappers dat vrouwtjes en mannetjes op een verschillende manier dingen aanleren als ze naar termieten vissen.

Voor videomateriaal van Gombe kunt u hier klikken. Voor een kennismaking met enkele van onze onderzoekers die in Gombe werken, kunt u hier klikken.