Tijdens de eerste jaren
van haar verblijf in het Gombe National Park ontdekte Jane vele onbekende
aspecten in het gedrag van chimpansees. In oktober 1960 observeerde
ze een chimpansee die een werktuig maakte om daarmee in een termietenheuvel
naar de termieten te vissen. Deze ontdekking was een grote uitdaging
voor de toen heel populaire definitie van de mens als enige gebruiker
van gereedschap.
Toen Jane's mentor Louis Leakey van deze ontdekking hoorde zei hij:
"Nu moeten we of het woord werktuig opnieuw definiëren,
of de mens. Of we moeten accepteren, dat chimpansees tot de mensheid
behoren." Deze zin ging over de hele wereld en veroorzaakte enthousiasme,
verwondering maar ook veel scepsis in de wereld van de wetenschap.
Verder onderzoek van Jane Goodall toonde aan dat het hier niet om
een toevallige observatie ging, maar om een klein voorbeeld in een
hele reeks van werktuiggebruik bij chimpansees. De ontdekking betekende
in ieder geval financiële zekerheid voor het project. National
Geographic Society verklaarde dat ze het project wilden blijven steunen.
Het feit dat ze als jonge
vrouw bezig was met een toen typisch mannenberoep en dat ze de chimpansees
namen had gegeven in plaats van nummers, zoals dit toen gebruikelijk
was, haalde de hele wetenschap overhoop. Haar eerste verslag, dat
ze ter publicatie bij een wetenschappelijk tijdschrift instuurde,
werd meteen terug gestuurd. Alle namen werden van de redactie veranderd
in nummers, emoties van chimpansees werden gewoon eruit gehaald -
woedend veranderde Jane alles weer zoals het was, en stuurde het verslag
opnieuw in. Dit was haar eerste gevecht tegen de traditionele wetenschap
- en ze won!
Jane veroorzaakte ook
een grote schok doordat ze ongegeneerd het logische denken van chimpansees
beschreef en wat toen nog erger was - hen gevoelens toekende! Dit
was uiterst ontoepasselijke vermenselijking: tenslotte hadden in het
toenmalige wereldbeeld alleen mensen gevoelens. Jane Goodall's onderzoek
bracht met veel geduld en veel bewijsmateriaal uiteindelijk toch de
overwinning op de traditionele wetenschap en ouderwetse denkwijzen.
Haar onderzoeksresultaten
voerden uiteindelijk tot een verwazing van de strakke grens tussen
mens en dier. Veel wetenschappers accepteerden na verloop van tijd
de denkwijze en praktijken van Jane Goodall en gebruikten bijvoorbeeld
namen in plaats van nummers - een hele belangrijke stap in de respectvolle
omgang met andere soorten.
Een inspanning, waarvan veel mensen voorspelden dat het maar een paar
maanden zou duren, werd het langste veldonderzoek over dieren in hun
natuurlijke omgeving, ooit. Nu, na meer dan 40 jaar, vindt in Gombe
nog steeds onderzoek aan de chimpanseegroep plaats. De meeste tijd
wordt het onderzoek uitgevoerd door een getraind team van Tanzanianen
en het project blijft bestaan mede door de geweldige morele steun
van de overheid van Tanzania.
