fbpx

ChimpGlimp Gedragsreeks -Lachen

ChimpGlimp Gedragsreeks -Lachen
27 februari 2019 Linda van Hage

Lachen – ChimpGlimp     

Door: Manon de Visser

Lachen, gieren, brullen met chimpansees.

Op 20 maart is het Wereld Vrolijkheidsdag. Deze chimpglimp focust daarom op ‘de lach’. Lachen doen we wanneer we ons vrolijk voelen, zo ook een chimpansee. Sommige gezichtsuitdrukkingen van mensen en chimpansees lijken extreem op elkaar, terwijl ze eigenlijk iets heel anders betekenen. Laten we ons focussen op de glimlach.

Glimlachen is een fenomeen waarbij iemand die lacht laat weten dat hij of zij goede bedoelingen heeft of het naar de zin heeft. Dit kan ook zo geïnterpreteerd worden door degene die de glimlach ontvangt. Zo kun je in de communicatie, ook van gezichsuitdrukkingen, altijd spreken over een ‘verzender’ en een ‘ontvanger’. De glimlach wordt het ‘signaal’ genoemd dat wordt geuit door de verzender.

De onderdanigheid van lachen
We weten dat als wij lachen naar een ander, we vaak ook een positieve reactie terugkrijgen. Dit komt eigenlijk door het onderdanige aspect: we laten elkaar weten in een vriendelijke of speelse bui te zijn. We respecteren de ander en willen laten weten dat we geen kwaad willen doen. Zo is het eigenlijk ook bij een chimpansee. Alleen zit het hier nét iets anders in elkaar. Bij chimpansees wordt namelijk een duidelijker onderscheid gemaakt tussen een angstgrimas (‘fear grimace’) en een speels gezicht (‘play face’).

Voor mensen is het vaak moeilijk in te schatten of een aap echt lacht of juist niet.

Een angstgrimas of een échte lach?
Bij een chimpansee bestaat al gauw verwarring over lachen. Wanneer een chimpansee zijn tanden laat zien, is hij dan aan het lachen of juist niet? In sommige circus-acts worden apen bijvoorbeeld gedwongen om te ‘lachen’ om mensen te vermaken. Dit is zelfs te zien op de vele verjaardagskaarten die we voor onze vrienden en familie kopen. Meestal is hier eigenlijk geen echte ‘lach’ te zien, maar een zogenaamde angstgrimas.

Bij de angstgrimas ontbloot de chimpansee duidelijk de tanden van zowel de boven- als de onderkaak. De bovenlip is hierbij duidelijk omhoog getrokken. Het verschil met een ‘echte’ lach, de ‘play face’, zit hem in deze bovenlip. Die is namelijk bij een speelse chimpansee juist niet omhoog getrokken, maar bedekt vaak (deels) de tanden van de bovenkaak. Op deze manier kun je al gauw het verschil zien tussen een angstlach en een echte, speelse lach.

Het verschil tussen een angstgrimas en een échte lach bij een chimpansee zit hem vooral in de bovenlip. (Bron: The Definitive Book Of Body Language, door Allan & Barbara Pease)

Wij mensen zijn net zo
Bij ons mensen is er trouwens ook een onderscheid te maken tussen een echte en een angstlach. Bij angstlachen kun je denken aan een zenuwenlach. Onder spanning gaan we lachen. Dat is niet omdat we ons vrolijk voelen, maar omdat ons lichaam niet weet wat te doen met de spanning. Het lachen lucht op een bepaalde manier op, hoe tegenstrijdig dit ook klinkt.

Daarnaast is er bij mensen ook nog een groot verschil tussen echt en neplachen. Neplachen doen we bijvoorbeeld soms voor een foto of uit beleefdheid. Bij een echte lach spannen zich verschillende spieren in het gezicht aan, zo ook spieren rondom de ogen. Niet alleen de mondhoeken, ook de ogen worden daarom naar achteren getrokken bij het lachen. Bij een neplach, echter, lachen we alleen met de mond en niet met de ogen.

Zie jij al het verschil tussen de echte lach en de neplach bij deze dames? (Bron: The Definitive Book of Body Language, door Allan & Barbara Pease)

Wij lachen trouwens over het algemeen wel met de meeste tanden ontbloot. Dit is dan ook de reden dat er veel verwarring ontstaat wanneer we chimpansees denken te zien lachen. Het advies: let bij mensen dus vooral op de ogen en bij apen juist op de lippen!

Wil je meer weten over lach gedrag of heb je andere vragen? Contacteer dan direct het Jane Goodall Instituut Nederland of de auteur van dit ChimpGlimp artikel. Wij zoeken het graag voor je uit!

JGI NL: info@janegoodall.nl
Manon de Visser: manon.devisser@janegoodall.global

Vergeet ons ook niet te volgen op social media!

Bronnen:
Pease, A., Pease, B. (2004). The Definitive Book of Body Language. Chapter: The Magic of Smiles and Laughter. Pp. 66-70.