fbpx

Jane Goodall over Leonardo DiCaprio, haar 85ste verjaardag en hoe hard hoop nodig is

Jane Goodall over Leonardo DiCaprio, haar 85ste verjaardag en hoe hard hoop nodig is
1 juli 2019 Linda van Hage

Jane Goodall over Leonardo DiCaprio, haar 85ste verjaardag en hoe hard hoop nodig is

Geschreven: Rhett A. Butler
Vertaald: Yfke van Vuurden

Ter ere van Jane Goodall riep de Amerikaanse stad Los Angeles haar 85ste verjaardag, 3 april 2019, uit tot ‘Dr. Jane Goodall-dag’ en organiseerde een ceremonie waarbij dit icoon op het gebied van natuurbescherming sprak over verscheidene zaken, waaronder haar eigen band met de stad. Haar verjaardag werd afgesloten met een diner georganiseerd door haar vriend, acteur en milieuactivist Leonard DiCaprio.

Na haar verjaardag vertelde Jane, die eveneens lid is van de adviesraad van Mongabay, over een bezoek aan L.A. in 1990, waarbij ze een ruimte vol sceptische hoge politiefunctionarissen voor zich won met een chimpanseeroep. Ook gaf ze een update met betrekking tot nieuwe initiatieven via het Jane Goodall Instituut Roots & Shoots en haar recent aangekondigde stichting ” de Jane Goodall Legacy Foundation “.

Ter ere van de Dag van de Aarde 2019, en de 85ste verjaardag van ’s werelds meest bekende natuurbeschermer, hier het gesprek tussen Jane en Rhett Butler, oprichter van Mongabay. Het interview is bewerkt om helderheid en bondigheid te bevorderen.

Mongabay: Wat brengt je naar L.A.?

Jane Goodall: Zoals je weet ben ik deze week jarig en heeft Los Angeles me gehuldigd door 3 april tot Dr. Jane Goodall-dag uit te roepen.

Mongabay: En Leonardo DiCaprio hield een heerlijk etentje voor je 85ste verjaardag.

Jane Goodall: Dat was ook voor mij een hele ervaring. Leo en ik zijn goede vrienden geworden. Hij is zo’n aardig persoon, zo oprecht.

Leo is oprecht geïnteresseerd en hij kent de dieren. Hij heeft net een film over een van de meest bedreigde diersoorten ter wereld gemaakt, over de Californische bruinvis (vaquita).

Hij begrijpt de kwesties, verspreidt informatie en brengt mensen bijeen. Hij is een goed mens.

Mongabay: Hij overhandigde ook een donatie van 1,2 miljoen dollar voor je werk.

Jane Goodall: Leo is erg betrokken. En hij is gul.

Mongabay: Onlangs heb je de Jane Goodall Legacy Foundation in het leven geroepen. Wat is het doel van deze stichting?

Jane Goodall: De stichting is een begiftiging die als doel heeft mijn werk voort te zetten wanneer ik er niet meer ben. Het JGI en Roots & Shoots doen geweldig werk, maar er is nog steeds veel werk te doen om jonge mensen te helpen betere beheerders van deze planeet te worden dan wij zijn geweest.

Mongabay: Met alle recente negatieve ontwikkelingen zou je makkelijk ontmoedigd kunnen raken. Je hebt gezegd dat jij optimistisch blijft omdat jonge mensen deze problemen echt willen aanpakken en zich mobiliseren. Zijn er andere gebieden die je nu als hoopgevend ziet, wat natuurbehoud betreft?

Jane Goodall: Ja, zeker. Ik ben driehonderd dagen per jaar onderweg en ontmoet zoveel fantastische mensen die geweldige dingen doen. Hier in Californië was de condorpopulatie tot 12 vogels gezakt en zo goed als afgeschreven als uitstervende soort. Maar de laatste keer dat ik het naging was de populatie al tot 150 gestegen. Soortgelijke herstellen vinden met vele verschillende dieren over de hele wereld plaats. Ik heb er een boek over geschreven, ‘Hoop voor dier en wereld’.

Daarnaast komen mensen zoals Leonardo DiCaprio voor deze zaken op, wat belangrijk is omdat veel mensen naar hem luisteren. Zijn fans houden van hem en gaan achter de dingen staan die hij steunt.

Over de hele wereld lopen er ongelofelijke projecten die de natuur helpen te herstellen waar wij die hebben vernietigd en verminkt. Deze plekken zullen nooit exact hetzelfde worden als ze waren, maar de bossen groeien weer en de dieren keren terug.

Een van de dingen die me hoop geeft, is het menselijke brein. We zijn nog maar net begonnen om onze hersenen voor goede dingen te gebruiken. Neem bijvoorbeeld schone, groene energie. Als overheden nu eens zouden stoppen met het subsidiëren van de olie- en gasindustrie en het belasten van schone, groene energieprojecten, dan zouden grote gebieden op de wereld van het net gekoppeld kunnen worden.

Een Sumatra neushoorn in Indonesië. Foto Rhett A. Butler

Mongabay: Kun je specifieke steden noemen die positieve stappen hebben gezet?

Jane Goodall: Er zijn veel steden die ik kan noemen. Singapore, bijvoorbeeld, doet vrij veel. Het probeert de bossen te behouden en bovenop gebouwen habitat te creëren. We hebben een geweldig Roots & Shoots-programma dat met de overheid samenwerkt aan het conflict tussen mens en aap. Heb je al over de otters gehoord? De otters komen de stad in.

Mongabay: Ons team in Indonesië heeft wel rapportages gedaan over otters die in extreem vervuilde waterwegen in Jakarta leven.

Jane Goodall: De natuur kan ontzettend flexibel en veerkrachtig zijn. Gisteren las ik nog over de vreselijke vervuiling in een stad in Indië. Het blijkt dat de flamingo’s daar goed kunnen gedijen in een plaatselijke rivier, dankzij de algen die er groeien als gevolg van al het menselijk afval.

Het is belangrijk om goed nieuws te verspreiden. Als je alleen maar slecht nieuws hoort, geeft iedereen het op en zeggen ze ‘Wat heeft het nog voor nut?’. Het is mijn werk om mensen hoop te geven.

Mongabay: Wij lanceren trouwens binnenkort een nieuwe serie op Mongabay, die zich richt op oplossingen die verder gaan dan de technische oplossingen die we via de WildTech-sectie van de site behandelen.

Jane Goodall: Dat is heel goed. De positieve verhalen hebben meer aandacht nodig.

Ik houd van Mongabay, ik vertel iedereen er altijd over.

Mongabay: Het lijkt er wel op dat er steeds meer bewustwording is en dat de menselijke cirkel van mededogen zich continu uitbreidt, als je naar de lange termijn kijkt. Over de afgelopen paar duizend jaar zijn we van het geven om een familie, een clan of de onmiddellijke gemeenschap gegroeid naar het geven om veel grotere groepen mensen, en nu dan naar het geven om andere soorten en de habitatten die hen ondersteunen. Denk je dat jouw werk met chimpansees heeft bijgedragen aan deze trendversnelling gedurende de afgelopen vijftig jaar?

Jane Goodall: Nou, het is zeker dat er een groei in bewustwording is. Meer mensen zijn zich nu bewust van milieukwesties en meer mensen begrijpen dat dieren net als wij wezens met gevoel zijn. Meer mensen begrijpen hoe intelligent veel dieren daadwerkelijk zijn.

Toen ik in 1962 naar Cambridge ging, werd het idee nog onderwezen dat het verschil tussen ons en alle andere diersoorten uniek was. Voor mij was het echt onvoorstelbaar om op die manier te denken, aangezien chimpansees biologisch gezien zoveel op ons lijken. En uiteindelijk was de wetenschappelijke gemeenschap gedwongen om het feit te accepteren dat een jong meisje uit Engeland, dat niet gestudeerd had, de waarheid sprak wanneer ze het had over het gebruiken en maken van gereedschappen, toen ze eenmaal zelf de beelden van National Geographic hadden gezien. Zo schrijf ik het toe aan de chimpansees dat ik die vreselijke wetenschappelijke arrogantie kon veranderen, dat idee dat we volledig gescheiden waren van het dierenrijk. Want dat zijn we niet.
Als je eenmaal hebt geaccepteerd dat er geen scherpe grens tussen ons en de chimpansees bestaat, dan moet je wel accepteren dat, aangezien chimpansees als dieren werden beschouwd, er ook geen scherpe grens tussen ons en andere dieren bestaat.

Mongabay: In het kader van optimisme; we hebben bij Mongabay onlangs een podcast gedaan met Inger Andersen, directeur van het VN-milieuprogramma. Een van de dingen die zij noemde was dat vrouwen voor 3,5 miljard besparende oplossingen staan. Dus ik was benieuwd of je de leiderschapsrol van vrouwen ziet veranderen en groeien, wat betreft natuurbehoud en verder.

Jane Goodall: Ik heb geen specifiek onderzoek gedaan om te zien hoe snel die verandering precies plaatsvindt, maar het lijkt er zeker op dat veel vrouwen toonaangevende natuurbeschermers worden, en zich uitspreken over milieukwesties.

Mongabay: In het kader van oplossingen; een controversiële kwestie die naar voren kwam in een gesprek met een gast tijdens het diner voor je verjaardag, was het gebruik van genetische manipulatie om uitgestorven soorten te herstellen. Een met Jurassic Park te vergelijken situatie, om bijvoorbeeld de wolharige mammoet of een onlangs verdwenen ondersoort van de neushoorn te herstellen. Heb je daar een mening over?

Jane Goodall: Nou, ik vind het prima om over het terugbrengen van de wolharige mammoet te praten. Zo’n onderneming kost al gauw honderdduizenden dollars en zou inhouden dat we een wezen uit de ijstijd op een planeet die opwarmt terugbrengen. Ik denk dat we dat geld beter kunnen besteden aan het redden van de olifanten die we hebben, in plaats van schaarse middelen te wijden aan het terugbrengen van een lang geleden uitgestorven diersoort.

Het zou zinvoller zijn om een recentelijk uitgestorven neushoorn, de dodo of de trekduif terug te brengen als we voldoende habitat konden redden om deze wezens in terug te plaatsen. Habitat is ontzettend belangrijk.

Mongabay: Zijn er voorbeelden van ‘goed nieuws verhalen’ die je zou willen delen?

Jane Goodall: Onlangs was ik in Sierra Leone, een van de landen met chimpanseegebieden die ik in 1987 bezocht, om te ontdekken hoe het zat met chimpanseeconservatie. Dat bezoek van meer dan 30 jaar geleden was belangrijk omdat ik me toen bewust werd van de benarde situatie waarin zoveel mensen in en rondom de habitat van chimpansees leefden. Zij gaan gebukt onder vreselijke armoede, een gebrek aan goed onderwijs en een tekort aan gezondheidsvoorzieningen. Pas toen drong het tot me door: als we de mensen niet helpen, heeft het geen zin om de dieren te redden. Dan werkt het gewoon niet.

Op die reis in 1987 ontmoette ik een geweldige man genaamd Bala [Amarasekaran], die accountant was. Samen met zijn vrouw had hij twee jonge chimpansees van de markt ‘gered’. Natuurlijk weten we inmiddels dat we geen jonge chimpansees of andere dieren van de markt moeten kopen omdat we daarmee de illegale dierenhandel in stand houden, maar destijds wist hij dat niet. Zijn oorspronkelijke plan was om hen naar een goede dierentuin in de VS te sturen, maar inmiddels was de CITES-wetgeving in werking getreden, dus dat was geen optie meer. Hij vroeg me, ‘Jane, wat moet ik doen?’. We gingen samen het woud in waar ik min of meer gekscherend zei, ‘Bala, je kunt maar beter een reservaat opzetten.’
En dat deed hij, samen met zijn vrouw Sharmila!

Uiteindelijk kon hij veel verweesde babychimpansees redden die door de regering uit de illegale handel in bushmeat en om andere redenen waren geconfisqueerd. Maar toen kwam die ellendige, tien jaar woedende burgeroorlog. Bijna alle expats zijn tijdens de oorlog vertrokken. Bala is Sri Lankaans, dus hij had weg kunnen gaan, maar hij bleef om voor de chimpansees te zorgen. Om hen tegen het geweld te beschermen, bracht hij ze naar een enorm verblijf. Hij moest wel, er werd zoveel geschoten – mensen schoten de dieren dood om ze op te kunnen eten. Maar in de media werd hij aangevallen omdat hij ‘wreed tegen de chimpansees’ zou zijn, terwijl hij juist al het mogelijke deed om ze tijdens die wanhopige tijden te beschermen. Hij zorgde dat ze veilig waren en toen het vechten voorbij was, liet hij ze weer vrij in het reservaat.

Hij bleef voor de veiligheid van de chimpansees zorgen gedurende de afschuwelijke ebola-uitbraak enkele jaren geleden. Ook toen had hij kunnen vluchten, maar hij bleef voor de chimpansees. En dan was er nog die vreselijke modderstroom in 2017 waarbij 1000 mensen stierven, waaronder enkele van zijn medewerkers, veroorzaakt door mensen die op steile hellingen bomen kappen. Ook toen bleef hij. Nu heeft hij rond de 70 chimpansees, geloof ik.

Dit jaar ben ik teruggegaan naar Sierra Leone om Bala en zijn reservaat te bezoeken het Tacugama Chimpanzee Sanctuary. Ik stond volledig versteld van hoe prachtig het reservaat is geworden – het is als beste in Afrika beoordeeld. Het is hem ook gelukt een goede relatie op te bouwen met overheidsambtenaren en nu proberen ze ecotoerisme te bevorderen om een aantal van de prachtige bossen van dit land te redden. Sierra Leone herbergt nog steeds enkele van de meest bedreigde wouden van West-Afrika, inclusief de bergwouden van Nieuw-Guinea. De regering van Sierra Leone wil deze redden en toerisme is een manier voor de plaatselijke bevolking om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien, en om buitenlands kapitaal aan te trekken. Zo slaagde Bala erin om de president, Julius Madaa Bio, speciaal voor mijn bezoek te strikken. De president reikte een onderscheiding in de Orde van de Rokel, de hoogste burgerlijke onderscheiding, aan me uit. Ook kregen we de president, de first lady, de minister van bosbouw en landbouw en de minister van toerisme zover dat ze beloofden de bescherming van de natuur en wilde dieren tot een topprioriteit op hun politieke agenda te maken. Ook riepen ze de chimpansee uit tot het nationale symbool van Sierra Leone, waar ongeveer 10 procent van de geschatte 55.000 chimpansees in het wild zouden leven. Dat betekent: overal chimpansees, ook op bankbiljetten. Dat gebeurde allemaal tijdens dat bezoek van slechts vier dagen. Het was magisch!

Jane met Wounda *

Mongabay: Wat chimpansees betreft; een van de meest ontroerende video’s die ik ooit heb gezien, is die van jou met een chimpansee genaamd Wounda, in het chimpansee-rehabilitatiecentrum Tchimpounga. Kun je die ontmoeting beschrijven?

Jane Goodall: Het achtergrondverhaal van Wounda is verbluffend. ‘Wounda’ betekent ‘op het randje van de dood’ in de plaatselijke taal. Toen ze als heel kleine chimpansee werd binnengebracht, was ze ernstig verwond door de kogels die haar moeder hadden gedood. Rebecca [Atencia], de dierenarts van Tchimpounga, bracht haar weer tot leven. Als jongvolwassen chimpansee werd Wounda heel erg ziek en balanceerde ze wederom op het randje van de dood, ze ademde niet. Opnieuw redde Rebecca haar leven, deze keer door wat volgens mij de eerste bloedtransfusie van chimpansee naar chimpansee was. De naam Wounda is dus heel toepasselijk.

Ik had Wounda nog niet ontmoet voordat ze op het eiland werd losgelaten, omdat ik niet vaak in het reservaat was geweest. Ik heb wel tegen haar gepraat terwijl we op de boot zaten, onderweg naar het eiland. Ik dacht, ‘ze is bij mensen die ze kent, maar ze maakt zich vast zorgen. “Wat gaat er nu met me gebeuren?”.’

Toen we de kooi openmaakten, ging ze eerst naar Rebecca, die ze kende. Rebecca aaide haar. Vervolgens ging ze op de krat zitten. Ze was bij me geweest, dus ze keek om zich heen en als je het terugkijkt, is het bijna alsof ze twee keer moet kijken. Eerst kijkt ze langs me heen. Dan kijkt ze nog eens. En dan die geweldige omhelzing! Niet een normale, vluchtige chimpanseeomhelzing, het bleef maar voortduren. En als je goed kijkt, zie je een kusje. Ze kust mijn arm. De tranen stonden ons allemaal in de ogen. Het was buitengewoon.

Mongabay: Is er nog nieuws over Wounda?

Foto Wounda nu: Jane Goodall Instituut 

Jane Goodall: O ja, ze is nog steeds op het eiland. De chimpansees op het eiland bevinden zich niet volledig ‘in het wild’ – ze krijgen nog altijd voedingssupplementen. Het is dus heel eenvoudig voor het personeel om de chimpansees te bezoeken en hun gezondheid in de gaten te houden. Als er een chimpansee ziek is, kunnen ze daar iets aan doen. We weten dat Wounda nu het alfavrouwtje is in een groep van dertig. Op dit moment kan ze de volwassen mannetjes domineren, maar ik denk niet dat dit heel lang zal duren. Hoe dan ook, al onze vrouwtjes krijgen een anticonceptiemiddel. We hebben er 165 en het kost veel geld om hen te verzorgen. En er blijven baby’s binnenkomen. De vrouwtjes krijgen anticonceptie in de vorm van een implantaat, en in al die jaren is dat maar één keer fout gegaan: met Wounda. Tweeëneenhalf jaar geleden was ik op het eiland toen ze van haar eerste baby beviel. Er waren geen complicaties: moeder en kind maakten het goed. De baby heet Hope.

*Het Jane Goodall Instituut keurt de benadering van en omgang met wilde dieren in welke vorm dan ook af. Dit dient alleen door deskundigen en professionals op dit gebied gedaan te worden, aangezien dit soort interacties voor zowel wilde dieren als mensen schadelijk kan zijn.

Het Jane Goodall Instiuut Nederland is het Jane Goodall jaar begonnen 3 april op Jane haar 85ste verjaardag. Help ons het werk van Jane te kunnen voorzetten. Adopteer een chimpansee of doneer

Bekijk de video’s van Wounda

Bekijk Wounda haar vrijlating

 

Bekijk Wounda haar volledige verhaal