Gombe Stream onderzoek centrum

Mandrillen vrijlatingsprogramma vanuit Tchimpouga chimpansee rehabilitatie centrum in Congo

Door: Linda van Hage 
Bronnen: Matt Morley

In samenwerking met de Congolese regering heeft Het Jane Goodall Instituut, via het Ministère de l’Economie Forestière (MEF), in 1992 het Tchimpounga Centrum voor Rehabilitatie van Chimpansees (TCRC) opgericht. Sindsdien hebben honderden chimpansees zorg ontvangen bij Tchimpounga en vinden ook mandrillen hun weg naar de opvang.

Male mandrill Boss drinks from a stream after his release into the forest.

Foto: Fernando Turmo – Mannetje drinkt bij waterpoel

In 1999, als gevolg van de ontdekking van wilde chimpanseepopulaties in het gebied rond TCRC, heeft de regering op initiatief van het Jane Goodall Instituut officieel het 75 km² Tchimpounga Natural Reserve (TNR) aangemerkt om de omliggende omgeving en biodiversiteit te beschermen. In 2011 werd het TNR uitgebreid tot 523 km2 en werd ook de bescherming van drie nabijgelegen eilanden in de Kouilou-rivier veilig gesteld. Op dit moment vinden chimpansees en andere dierensoorten een veilige thuis op de eilanden.

Kaart gebied TNP

Bescherming van primaten is belangrijk

Zoals Jane zegt de verbondenheid van dier, mens en natuur is belangrijk. Het Jane Goodall Instituut helpt daarom niet alleen chimpansees en hun leefgebieden maar ook de andere dieren en mensen in die leefgebieden.

Alle primaten spelen een belangrijke rol in hun ecosystemen. Primaten houden bossen levend en bloeiend voor alle andere organismen in hun habitat. Daarom doen we er alles aan om zo veel soorten primaten te beschermen als we kunnen. Het Tchimpounga chimpansee opvangcentrum van het Jane Goodall Instituut heeft de verzorging en rehabilitatie van een aantal geredde mandrillen op zich genomen. Mandrillen zijn een zeer speciale primatensoort, het is een aap uit de oudheid. Net als chimpansees worden ze bedreigd door de bushmeat,- en exotische huisdierenhandel, waar ze vanwege hun felle kleuren zeer gewild zijn.

Bij Tchimpounga rehabiliteren ze en herintroduceren we mandrillen terug in de bossen van het Conkouati-Douli National Park (CDNP). De ecoguards die in het park patrouilleren beschermden in eerste instantie alleen de mandrillen en later ook de chimpansees.

kaart herintroductiegebied

Kaart van het Mandrill herintroductiegebied, hetzelfde gebied dat wordt gebruikt om Tchimpounga chimpansees los te laten.

Noodzaak

Sinds de oprichting van de TCRC hebben de Congolese autoriteiten een constante stroom van chimpansees en mandrillen in beslag genomen, veroorzaakt door de meedogenloze illegale jacht en handel in deze bedreigde primaten.

Een van de belangrijkste doelstellingen van het Jane Goodall Instituut is samenwerken met de overheid om de jacht op mensapen en bedreigde soorten voor bushmeat of de handel in levende dieren te elimineren. Alleen door het begrijpen en waarderen van (mens)apen en de rol die zij spelen binnen het ecosysteem, zullen lokale gemeenschappen die naast hen wonen betrokken raken bij praktijken die hun overlevingskansen vergroten. Naast deze activiteiten is het Jane goodall Instituut vastbesloten om deze dieren terug te nemen naar het bos waar ze thuishoren, niet om hen de rest van hun leven in de opvang te houden.

Mandrillapen, net als chimpansees vormen een bedreigde diersoort, ze worden alleen gevonden in Centraal-Afrika en worden meedogenloos opgejaagd in dit deel van Congo. Statistieken van WCS geven aan dat er alleen al in de regio Kouilou meer dan 200 mandrillingen per jaar worden gedood voor bushmeat. Het Jane Goodall Instituut ontvangt mandrillen die door de autoriteiten in Pointe Noire in beslag zijn genomen. MEF en het Jane Goodall Instituut hebben hard gewerkt om het bewustzijn over deze soort te vergroten, en ervoor te zorgen dat de lokale bevolking begrijpt dat naast de mensapen ook zij moeten worden beschermd.

 

Mandril gevangen vertikaal  Mandril gevangen horizontaal

Foto’s: Fernando Turmo – Hoe mandrillen vaak worden aangetroffen bij hun redding

Vrijlaten

Omdat Mandrillen niet territoriaal zijn zoals chimpansees, is het niet zo moeilijk om ze weer los te laten in het wild. De individuen, zelfs mannen hebben een grote kans geaccepteerd te worden door de inheemse mandrilpopulatie.

Sinds 2008 worden mandrillen uitgezet in het CDNP. Het Jane Goodall Instituut in Congo heeft in 2008 zes mandrillen vrijgelaten. In 214 zijn, in samenwerking met de Congolese overheid, nog twaalf mandrillen vrijgelaten die waren geconfisqueerd door natuurautoriteiten en aan Tchimpounga opvangcentrum waren overgedragen voor zorg. Ook deze mandrillen zijn vrijgelaten in volgens IUCN / SSC (Species Survival Commission) best practice-richtlijnen in subgroepen net als alle daaropvolgende groepen. Ze zijn vrijgelaten na het jacht- en regenseizoenen om stropersproblemen en voedselschaarsteproblemen te voorkomen.

De mandrillen, vrijgelaten in groepen, zijn uitgerust met radio-kragen voor langetermijn-tracking en worden nauwlettend gevolgd door Jane Goodall Instituut medewerkers. Om zeker te zijn van hun succesvolle herintroductie, worden de mandrillen gedurende een jaar gecontroleerd. Een team van verzorgers blijven de mandrillen volgen in het bos totdat ze geloven dat ze gerehabiliteerd zijn en in staat zijn om in het wild te overleven zonder onze steun. In de eerste weken na de vrijlating, afhankelijk van de behoeften van de mandrillen, zullen ze bijvoorbeeld aanvullend voedsel verstrekken totdat het veldteam verzekerd is dat de mandrillen genoeg wilde voedsel vinden om zichzelf te ondersteunen.

Omdat er volwassen mannen zijn in de groep, moeten we radiokraagbanden gebruiken om hun verplaatsing te kunnen bijhouden. Met de radio-halsbanden kunnen ze op afstand worden bewaakt, wat de veiligheid van de veldmedewerkers waarborgt en het welzijn van de mannetjes waarborgt vooral als ze wilde groepen of stropers tegenkomen.

IMG_4788

Foto: Fernando Turmo – Mannetjes met radiokragen

Succes

Binnen deze vrijgelaten groepen zijn een aantal baby’s geboren, dit is een veelbelovende en indrukwekkende indicator van de levensvatbaarheid van de vrijgelaten mandrillen, omdat ze niet alleen overleven, maar ook floreren. Momenteel wonen er ongeveer 35 tot 30 mandrillen in het park. Voor de mandrillen die niet geschikt zijn bevonden voor toekomstige vrijlating, wordt gezorgd bij Tchimpounga.

Dominique and her infnat Darli

Foto: Fernando Turmo – Dominique en haar baby Darli

Achtergrond

Mandrillen (Mandrillus sphinx) zijn aangemerkt als een kwetsbare apen soort onder de IUCN Rode Lijst van Bedreigde Soorten en worden ook vermeld als een Klasse B onder de Afrikaanse Conventie. Ze zijn alleen te vinden in vier Centraal-Afrikaanse landen, waaronder Congo, waar hun bereik beperkt is tot Zuidwest-Congo. Deze soort wordt aangetast door de vernietiging van zijn habitat, waardoor de capaciteit van milieus wordt verminderd om mandrilpopulaties te ondersteunen. Hun meest directe dreiging is commerciële bushmeat-jacht, vooral voor populaties die dicht bij hoofdwegen en steden liggen. Gedurende een periode van 6 jaar vond de Wildlife Conservation Society (WCS) meer dan 600 mandrilkarkassen tijdens het onderzoeken van voertuigen voor illegale handel in hout en bushmeat naar Pointe Noire.

Binnen het zuidwesten van Congo blijft het Conkouati-Douli National Park (CDNP) een van de weinige wettelijk beschermde gebieden die worden beheerd met elke vorm van wetshandhaving of fysieke bescherming. Door mandrillen opnieuw in dit gebied in te voeren, verwachten we een grotere aanwezigheid van instandhoudingsprofessionals en permanente eco-bewakers; aanwezigheid aangevuld met voortdurende sensibilisatie belemmert het jacht- en bushmeattransport.

Male mandrill Obia

Foto: Fernando Turmo – Mannetje Obia

Hun terugkeer doet meer

De terugkeer van deze mandrillen in het wild helpt hun genenpool te vergroten en vergroot daarmee de levensvatbaarheid van de groepen. Voor het eerst worden mandrillen in Congo bestudeerd en onderzocht. CDNP is een van de belangrijkste leefgebieden voor mandrillen in het land, omdat de resterende mandrilgebieden in het zuidwesten onder de bosconcessie valt en de bescherming ervan dus beperkt is. Het onderzoek naar de vrijlating van mandrillen in het kader van dit project komt ten goede aan toekomstige mandrill vrijlatingen in deze en andere locaties en landen.

Dit project heeft niet alleen invloed op de vrijgelaten mandrillen maar is van invloed op alle soorten, inclusief de flora, want zonder primaten zal de regeneratie van bomen verminderen. De toename van hun aantal heeft een belangrijke impact op zaadverspreiding en kieming. Dit project biedt extra bescherming op de lange termijn door middel van verhoogde en permanente patrouillewerkzaamheden aan de ecowacht van het gebied. Dit is niet alleen noodzakelijk voor de mandrillen, maar ook voor andere bedreigde diersoorten, waaronder chimpansees, gorilla’s en bosolifanten.

Als vrijlatingsruimte voor chimpansees bouwde het proces kennis op ter ondersteuning van de later gestarte herintroductie van chimpansees. De aanwezigheid van onderzoekers en veldassistenten, zoals die van HELP Congo, helpt de jacht aanzienlijk af te schrikken en komt ten goede aan mandrillen en andere bejaagde soorten.

Het succes op de lange termijn

Drie belangrijke factoren zijn de sleutel tot het succes op de lange termijn van het project: voortdurende aanwezigheid in de CDNP om de habitat en dieren in het wild te beschermen, vergroting van de Mandril-genenpool om de levensvatbaarheid van de populatie te verbeteren en voortgezet onderzoek om toekomstige releases van geconfisqueerde mandrillen en chimpansees mogelijk te maken.

 

Samenwerkingen

Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met vele lokale, nationale en internationale partners. Onder de vele partners zijn de Wildlife Conservation Society (WCS), het Ministerie van Bosbouw en Duurzame Ontwikkeling (Ministère de l’Economie Forestière et du Dévelopement Durable of MEFDD), en Project d’appui à l’Application de la loi sur la Faune sauvage). WCS ondersteunt en co-beheert het Conkouati-Douli National Park en zij ondersteunen de eco-guard patrouilles in het gebied, en helpen de illegale jachtactiviteiten binnen de parkgrenzen te verminderen. Het ministerie en PALF werken samen met de natuurautoriteiten om te zorgen voor de toepassing van de natuurwetten, inclusief het doorbreken van stropersnetwerken door informanten, arrestaties en doorlopen om arrestaties te verzekeren die leiden tot vervolging. Deze partners waren verantwoordelijk voor de meeste inbeslagnames van de mandrillen die nu worden vrijgegeven en hebben ook financiële steun verleend aan dit project.

Hulp is nog altijd nodig

Helaas komen net als chimpansee weesjes er ook nog af en toe mandrillen weesjes naar Tchimpounga en blijft hun opvang en rehabilitatie nodig. Lees het verhaal van kleine geredde Niambi 

Wilt u de mandrillen van Tchimpounga steunen? Dat kan, kijk hier hoe je mandrillen, chimpansees en hun leefgebieden kunt beschermen www.janegoodall.nl/doe-mee/