Verhalen veranderen de wereld. Vooral als ze worden verteld door de mensen die er middenin staan. Bij het Jane Goodall Instituut geven we daarom het woord aan de gezichten in het veld: onze collega’s die elke dag in Jane’s voetsporen treden en haar levenswerk voortzetten — ieder op hun eigen manier.
Dit keer maken we kennis met Emily Otali: een krachtige vrouw die in het hart van Kibale National Park in Oeganda, met geduld, moed en veerkracht, werkt aan een betere toekomst voor mens en chimpansee.
Emily is velddirecteur van het Kibale Chimpanzee Project (KCP), een organisatie die al decennialang data verzamelt over het gedrag van chimpansees in Oeganda. Daarnaast is zij directeur van het Kibale Snare Removal Project, waarin KCP samen met het Jane Goodall Instituut en Uganda Wildlife Services optreedt tegen het jagen op en stropen van dieren in Kibale National Park.
“Chimpansees geven nooit op, dus waarom zou ik opgeven?”
– Emily Otali
Al jarenlang loopt in Kibale een gezamenlijk project waarbij rangers patrouilleren om vallen te verwijderen, gewonde dieren te verzorgen en de lokale bevolking te ondersteunen met kennis — bijvoorbeeld over duurzame landbouw en het vaccineren van huisdieren.
Daarnaast is Emily Country Director van het Kibale Forest Schools Program, een lokale non-gouvernementele organisatie die zich inzet voor het behoud van Kibale National Park via programma’s rond onderwijs, gezondheid en milieu. Ze begeleidt meer dan 80 scholieren binnen het project en ondersteunt hen bij hun carrière keuzes. Een vrouw met een indrukwekkende carrière én leven.
Quinten Peelen, bestuurslid van het Jane Goodall Instituut Nederland, sprak met haar tijdens een bezoek aan Kibale National Park in Oeganda.
Laten we beginnen met een beeld te krijgen van wie je was als kind. Hoe zou je basisschoolleraar je omschrijven?
“Ik was een stil kind en werkte hard. Ik was intelligent en stelde veel vragen. Een goede student dus, maar ik had ook een vuurtje in me en startte soms discussies en relletjes. Een stil vuurtje, zou je kunnen zeggen.”
Waardoor ben je de natuurbescherming ingegaan?
“Oh, dat is makkelijk! Ik wist al vanaf mijn negende dat ik met dieren wilde werken. Ik ben best introvert en verlegen en vond de omgang met mensen soms wat ongemakkelijk. Toen ik de kans kreeg om de natuur in te gaan, merkte ik dat ik daar het aller gelukkigst ben — in de natuur, met dieren om me heen. Het voelt alsof ik daar thuishoor.”
Je vertelde dat je een familie had die je steunde in je plannen, ook al waren die, als meisje, best controversieel
(In het dorp waar Emily vandaan komt, is de verwachting dat meisjes trouwen en kinderen krijgen rond hun veertiende. Maar Emily mocht doorgaan met school omdat ze slim was en haar broer haar steunde).
Had jij een rolmodel toen je opgroeide?
“Ik ben in een klein dorp opgegroeid, met weinig informatie of toegang tot de buitenwereld. Veel meisjes zeggen dat hun moeder hun rolmodel was, maar bij mij was het denk ik het tegenovergestelde. Ik wist dat ik níet wilde wat zij deed. Ik wilde werken en onafhankelijk zijn van een echtgenoot. Is ze dan een rolmodel? Misschien wel…”
“In die tijd was er ook een vrouwelijke premier in India: Indira Gandhi. Ik had bewondering voor haar bravoure als premier. Dus dat komt, denk ik, het dichtst in de buurt van een rolmodel.”
Wellicht ben je nu zelf een rolmodel voor de jonge vrouwen om je heen?
(lacht) “Ik heb van veel vriendinnen van mijn dochters berichtjes gekregen waarin ze zeggen dat ze zoals ik willen worden als ze volwassen zijn. Dus dat is wel heel mooi!”
In een tijd waarin de natuur zo onder druk staat en de tijd dringt om het tij te keren: waar haal jij de energie vandaan om door te gaan? Wat geeft jou hoop?
“Het zit hem in de kleine dingen. Ik heb geleerd om niet te hard te willen gaan, maar geduldig te zijn en elke kleine overwinning te vieren. Misschien duurt het nog een jaar voordat de volgende overwinning komt, maar ik blijf geduldig en blijf doorwerken. En dan vier ik het volgende succes.
Ik heb dat geduld moeten leren. Vroeger was ik daar verschrikkelijk slecht in. Ik was ongeduldig en gaf mezelf de schuld als iets niet goed ging. Meerdere keren heb ik gehuild van frustratie. Maar ik heb geleerd dat als je doorzet, de volgende overwinning komt. Ik heb geleerd daar op te vertrouwen.”
Op welke overwinning ben je het meest trots?
(lacht) “Er zijn zoveel mooie resultaten en overwinningen, moet ik echt kiezen?
Neem het feit dat er al ruim twee jaar geen enkele chimpansee slachtoffer is geworden van een valstrik. Dat is een enorme overwinning. Onze rangers werken hier keihard aan, door vallen te verwijderen, maar ook door het gesprek aan te gaan met de lokale bevolking en hen te ondersteunen met duurzame landbouw.
Dat ik niet lang geleden de geboorte van een babychimp mocht meemaken, dat is een win: nieuw leven geboren zien worden!
Of neem recent, tijdens de ceremonie van een van onze studenten die is afgestudeerd als arts. Dat is een prestatie om heel trots op te zijn.
Maar het feit dat ik hier ben, dat ik mag doen wat ik doe, dat is de grootste ‘win’ van mijn leven. Tegen alle verwachtingen in heb ik gestudeerd, ben ik de eerste vrouw in Afrika met een PhD in primatologie en mag ik het mooiste werk doen dat bestaat.”
Welk advies zou je willen meegeven aan jonge vrouwen?
“Volg je hart. Doe precies wat je wilt doen en laat niemand je tegenhouden of klein maken. Ga ervoor en ga dóór.
Toen ik mijn PhD wilde doen, werd me verteld dat ik geen man zou vinden als ik dat zou doen. Dat ik niet zou trouwen en geen kinderen zou krijgen. Dat was wat de samenleving verwachtte. Maar dat is niet zo. Je kunt het allemaal: trouwen of niet trouwen, kinderen krijgen of geen kinderen krijgen, een goede vriendin zijn en er voor je familie zijn, én je hart volgen en doen wat je graag wilt doen.
Het is niet makkelijk, maar als je het wilt, laat dan niemand je vertellen dat het niet kan.”
Wat heb je geleerd van alle tijd die je hebt doorgebracht met de chimpansees?
“Er is een aantal dingen die ik niet leuk vind. Bijvoorbeeld hoe de vrouwtjes al het geweld van de mannetjes tolereren. Maar ik heb ook van de vrouwtjes geleerd om een sterke en trotse moeder te zijn. Dat heb ik meegenomen van het bos naar mijn eigen gezin: hartstochtelijk van je kinderen houden en voor ze zorgen.
En misschien wel het belangrijkste: veerkracht. De chimpansees maken zoveel mee, en toch staan ze elke dag weer op en gaan door. Ik heb nog nooit een chimpansee zien opgeven, dus waarom zou ik dat doen? Dat kan gewoon niet.”
Doe mee en maak het verschil
Emily’s verhaal laat zien dat verandering begint bij doorzettingsvermogen, geduld en hartstocht – zowel in de natuur als in het leven van mensen. Elke kleine overwinning telt, en elke daad van zorg voor dieren en hun leefomgeving draagt bij aan een betere toekomst.
Bij het Jane Goodall Instituut geloven we dat iedereen een verschil kan maken. Of het nu gaat om het beschermen van chimpansees in Oeganda, bewustwording creëren in je eigen omgeving, of jonge vrouwen inspireren hun hart te volgen: jouw actie, groot of klein, draagt bij aan een wereld waarin mens en natuur in harmonie samenleven. Met jouw steun kunnen wij elke dag het verschil blijven maken.
Lees meer over onze programma’s in Afrika en kijk hoe je in actie kunt komen.
Kom in actie
Doe mee en laat je inspireren door de mensen in het veld die elke dag in Jane Goodalls voetsporen treden.
Foto’s: Quinten Peelen, Jane Goodall Instituut Nederland, Kibale Chimpanzee Project, Kibale Snare Removal Project en Martin N. Muller.
